FAQ coronavirus

coronavirus

Het coronavirus roept vast veel vragen bij je op. Lopen mensen met multiple sclerose meer risico dan anderen op besmetting met het virus, wat kun je zelf doen om besmetting te voorkomen en kun je door met je MS-behandeling?

In onderstaande FAQs proberen we je meer duidelijkheid te geven.
Tip: Zet deze pagina bij je favorieten, we updaten hem regelmatig.

Laatste update: 21 september 2021

Lopen mensen met MS die géén ziekteremmende medicatie (DMT’s) gebruiken meer risico op besmetting met het coronavirus?

Uit onderzoek blijkt dat wanneer je MS hebt, je niet meer risico loopt op besmetting met het coronavirus dan mensen zonder MS. Ook is er geen indicatie dat wanneer je geïnfecteerd raakt met het coronavirus, de infectie anders verloopt dan bij mensen die geen MS hebben. Het zou wel kunnen dat mensen die door MS niet mobiel zijn, meer kans hebben om een longontsteking veroorzaakt door bacteriën, op te lopen, als complicatie van de infectie door het virus. Dat zou ernstig kunnen verlopen.

De belangrijkste risicofactor voor een ernstiger beloop van een coronavirusinfectie is een leeftijd boven de 65 jaar. Bijkomende risicofactoren zijn suikerziekte, hoge bloeddruk, chronische longaandoeningen en overgewicht. Het is heel waarschijnlijk dat deze risicofactoren voor mensen met MS net zo belangrijk zijn als voor anderen.

Lopen mensen met MS die wél ziekteremmende medicatie (DMT’s) gebruiken meer risico op besmetting met het coronavirus?

Over het gebruik van DMT's is specifieke informatie beschikbaar. Meer kan je hierover lezen op de website van VUmc. Bij vragen over jouw persoonlijke situatie neem contact op met je neuroloog of MS-verpleegkundige.

Kan ik doorgaan met mijn behandeling voor MS?

Bespreek met je neuroloog of je kunt doorgaan met de behandeling. Stop vooral niet op eigen houtje met je medicatie, maar volg het advies van je arts op.

Is het veilig voor mensen met MS om een vaccin te nemen?

De MS International Federation (MSIF) heeft op 5 maart 2021 een advies uitgebracht over de geschiktheid van de verschillende soorten vaccins voor mensen met MS. De MSIF raadt mensen met MS aan om zich te laten vaccineren. Dit advies geldt alleen voor mRNA-vaccins (zoals de vaccins van Pfizer en Moderna), vectorvaccins (zoals het vaccin van AstraZeneca en Janssen), geïnactiveerde virusvaccins (zoals van Sinovac, nog niet beschikbaar in Nederland) en eiwitvaccins (zoals van Novavax, ook nog niet beschikbaar). Levende verzwakte vaccins zijn mogelijk niet geschikt voor mensen met MS, maar deze zijn er ook nog niet.

Het advies van de MSIF is op 14 maart 2021 overgenomen door de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN). Lees hier meer over het advies van de MSIF en NVN.

Voordat je gevaccineerd wordt is het belangrijk om met je neuroloog te overleggen. Hij of zij kent jouw gezondheidssituatie en kan je, als je MS-medicatie gebruikt bijvoorbeeld, adviseren welk moment in je behandeling het meest geschikt is om gevaccineerd te worden.

Uit onderzoek is gebleken dat mensen met MS die bepaalde afweeronderdrukkende medicijnen gebruiken minder goed beschermd zijn na een volledige coronavaccinatie. Zij krijgen via het ziekenhuis een oproep voor een derde prik. Lees er meer over op de website van Amsterdam UMC.

Hoe kan het dat er zo snel coronavaccins zijn en hoe werken ze?

Er zijn verschillende redenen waarom er zo snel coronavaccins op de markt komen.

  1. Corona houdt de hele wereld in zijn greep. Iedereen, over de hele wereld, zet zich in om zo snel mogelijk uit deze crisis te komen. Er is wereldwijd heel veel geld en mankracht beschikbaar gesteld om zo snel mogelijk tot een werkend vaccin te komen.
  2. Onderzoekers werkten al aan vaccins voor virussen als SARS en MERS. De kennis die ze daarbij hebben opgedaan, konden ze ook gebruiken voor de ontwikkeling van het coronavaccin. Ze hoefden dus niet helemaal vanaf nul te beginnen.
  3. Verschillende fases van het onderzoek zijn tegelijkertijd uitgevoerd, in plaats van achter elkaar. Dit heeft voor een enorme tijdswinst gezorgd. Let wel: er zijn in het hele proces geen stappen overgeslagen. Er worden aan de coronavaccins dezelfde eisen gesteld als aan ieder ander vaccin of medicijn.
  4. De medicijnautoriteiten, zoals het Europees Medicijn Agentschap (EMA), zijn al vanaf het begin van de ontwikkeling van de vaccins aan het meekijken met de fabrikant. Normaal gesproken wordt een medicijn pas ter beoordeling ingestuurd wanneer alle onderzoeksfases zijn afgerond. Nu kreeg het EMA al vanaf het begin inzage in de onderzoeksresultaten, waardoor het sneller tot een beoordeling kon komen. Pas wanneer er voldoende is aangetoond dat het vaccin van goede kwaliteit, werkzaam en veilig is, wordt er een positief advies voor registratie gegeven. Dat geldt voor de mRNA-vaccins van Pfizer en Moderna en de vectorvaccins van AstraZeneca en Johnson & Johnson.

Hoe werkt zo’n mRNA-vaccin?

De mRNA-vaccins maken gebruik van een deel van de genetische code van het coronavirus, om een reactie van het immuunsysteem op gang te brengen. Hierdoor worden antilichamen aangemaakt en T-cellen (een speciaal soort witte bloedcellen). Deze bestrijden het virus wanneer je geïnfecteerd raakt en voeren het coronavirus snel af. Zo word je niet, of veel minder, ziek van het virus.
Uit onderzoeken blijk dat deze mRNA-vaccins een bescherming van meer dan 90 procent bieden. Maar dit was bij proefpersonen, die relatief jong en gezond zijn. De komende tijd gaan we ervaren hoe groot de effectiviteit in het echt is.
Het Erasmus MC legt in onderstaand filmpje uit hoe het mRNA-vaccin werkt:

 

Hoe werkt het vectorvaccin?

Bij een vectorvaccin wordt er gebruikgemaakt van een bestaand onschuldig verkoudheidsvirus. Daar wordt een klein stukje van de genetische code van het coronavirus aan toegevoegd. Daarmee wordt het verkoudheidsvirus ‘drager’ van het spike-eiwit van het coronavirus. Deze vector, zoals het dan heet, wordt zo aangepast dat het zich niet meer kan vermenigvuldigen en niet ziekmakend is. Maar het stimuleert wel het afweersysteem om antistoffen aan te maken tegen het spike-eiwit van het coronavirus.

Meer over de werking van vaccins lees je op de website van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen.

Ik heb verkoudheidsklachten. Hoe weet ik of het COVID-19 is?

Wanneer je lichte verkoudheidsklachten hebt, laat je dan zo snel mogelijk testen bij je plaatselijke GGD. Hiervoor hoef je geen doorverwijzing te hebben van je (huis)arts. Je kunt rechtstreeks contact opnemen met de GGD voor het maken van een afspraak. Bel hiervoor het landelijke nummer: 0800-1202 of maak online een afspraak via coronatest.nl.

Hoe verspreidt het coronavirus zich?

COVID-19 is een respiratoir virus. Dit betekent dat het de luchtwegen aantast. Een respiratoir virus wordt gezien als een van de belangrijkste oorzaken van verkoudheid. Net als griep en andere virussen in deze categorie, verspreidt COVID-19 zich via druppeltjes slijm en speeksel, als mensen hoesten of niezen. Hoewel het coronavirus niet kan worden opgenomen door de huid, kan het in je systeem komen via je mond, neus of ogen, of door een wondje.

Ondanks dat het nieuwe coronavirus nog een vrij nieuw virus is waarvan nog lang niet alles bekend is, weten we dat mensen vooral via de wat grotere druppels besmet worden. De grote druppels komen niet zo ver (zelden verder dan 1,5 meter).  

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ook de kleine druppels (aerosolen) die in de lucht blijven hangen een rol spelen bij de verspreiding van het nieuwe coronavirus. Mochten ze inderdaad een rol spelen in de verspreiding, dan is dit een minder belangrijke verspreidingsroute dan van de grotere druppels. Het beeld van de verspreiding van het coronavirus is hetzelfde als dat van andere virussen die door grote druppels worden overgedragen.

De kans lijkt klein dat het nieuwe coronavirus zich verspreidt via voorwerpen of oppervlakten (van een deur tot winkelwagen). In het laboratorium is weliswaar gezien dat dit kan, maar dat was bij ideale omstandigheden die in het dagelijkse leven niet zullen voorkomen. Het belangrijkste blijft: houd de kans zo klein mogelijk en was regelmatig je handen.

Ook weten we nog niet of sporten voor meer verspreiding zorgt, bijvoorbeeld door meer druppels. Dat geldt ook voor musici met blaasinstrumenten of zangkoren. Bij sporten en zingen komen zeker ook grote druppels vrij, net als bij schreeuwen en praten, maar niet zo veel als bij hoesten of niezen.

Wat wordt bedoeld met groepsimmuniteit?

Wie COVID-19 heeft gehad, kan daarna immuun zijn voor het virus, hoewel dit niet voor iedereen en in alle gevallen lijkt te gelden.

Hoe meer mensen immuun zijn voor COVID-19, hoe kleiner de kans dat het virus zich kan verspreiden. En hoe kleiner de kans dat het virus kwetsbare personen kan bereiken. De gedachte van het RIVM is, dat je als het ware een beschermende muur om kwetsbare personen bouwt, door groepsimmuniteit.

Door vaccinatie kunnen we  groepsimmuniteit creëren zonder dat mensen eerst ziek hoeven te worden.

Wat is het advies in Nederland om verspreiding tegen te gaan?

Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) heeft richtlijnen en draaiboeken hoe een epidemie het beste kan worden aangepakt, gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. Dit is om Nederland zo goed mogelijk voor te bereiden op de uitbraak van een ernstige ziekte. Bekijk alle maatregelen op Rijksoverheid.nl tegen uitbreiding van de epidemie van het nieuwe coronavirus.

In Nederland is het beleid om het virus maximaal te controleren. Maximaal controleren betekent dat we de piek in het aantal besmettingen proberen af te vlakken en uit proberen te smeren over een langere periode. Alle maatregelen die geldig zijn in Nederland zijn vanuit deze gedachte getroffen.

We hebben sinds het voorjaar van 2020 te maken met coronamaatregelen die diep ingrijpen in ons leven. Maar dankzij de komst van de vaccins kunnen deze maatregelen nu afgebouwd worden. Stap voor stap worden de maatregelen versoepeld. Lees hier meer over de meest actuele maatregelen en versoepelingen.
De basisregels blijven voorlopig bestaan: handen wassen, afstand houden en thuisblijven en testen bij klachten.

Als je gezondheidsklachten hebt die passen bij corona, moet je je zo snel mogelijk laten testen bij je lokale GGD. Een afspraak daarvoor maak je via tel. 0800-1202 of online. Je moet thuisblijven totdat je 24 uur klachtenvrij bent. Als je ernstigere klachten hebt, zoals koorts, hoesten of benauwdheid, dan moet het hele gezin / alle huisgenoten uit voorzorg thuisblijven. Lees meer over thuisblijven op www.rijksoverheid.nl.

De meeste mensen zullen als we het virus maximaal controleren alleen lichte klachten krijgen. De zorg heeft dan voldoende capaciteit voor de kwetsbare mensen die intensievere zorg nodig hebben. Verpleeghuizen, de thuiszorg en ziekenhuizen, met name de intensive care afdelingen raken hierdoor niet overbelast.

Maatregelen per 25 september 2021 in Nederland

Coronamaatregelen
Wat betekent ‘flatten the curve’ of ‘de curve afvlakken’?

Toen het coronavirus toesloeg in Wuhan, China, verspreidde het zich heel snel. In februari waren de ziekenhuizen tot een maximale capaciteit gevuld. De wachtlijst om een ambulance te krijgen liep op naar de honderden. Artsen beseften nog niet volledig waarmee ze te maken hadden, dus sociale isolatie maatregelen werden pas genomen toen het eigenlijk te laat was. Het gevolg was, dat de epidemische curve – de grafische weergave van de toename van het aantal infecties – enorm snel steeg.

Flatten the curve

Om te voorkomen dat ziekenhuizen en dokterspraktijken overspoeld raken met zieke patiënten, is het ultieme doel voor het ministerie van VWS deze curve af te vlakken. Sociale afstand maatregelen kunnen van groot belang zijn, als ze op tijd worden uitgevoerd, om te zorgen dat over de gehele periode alle patiënten de middelen kunnen krijgen die ze nodig hebben.

Is het veilig buitenshuis te eten of een maaltijd te laten bezorgen?

Vanaf 25 september 2021 mogen restaurants onder voorwaarden weer volledig open. Het is niet meer nodig om 1,5 meter afstand te houden. Maar is het veilig om eten dat door iemand anders bereid is te eten? Gelukkig is er momenteel geen bewijs dat het coronavirus overgegeven kan worden via de voeding. Er zijn maar weinig virussen die de elementaire voedselveiligheid maatregelen kunnen overleven. En er zijn er al helemaal weinig die de zure achtbaan van het menselijk spijsverteringsstelsel verduren.

De WHO (Wereld Gezondheidsorganisatie) adviseert iedereen om fruit, groenten en je handen goed te wassen voor het koken. Gebruik een aparte snijplank bij rauw vlees, en bak het op de juiste temperatuur. Als je bijzonder angstig bent, volg dan de richtlijnen voor mensen met een verzwakt immuunsysteem en eet alleen voedingsmiddelen die goed zijn gekookt (sorry, dus geen sushi).

Hoe houd ik het vol, opgesloten te zitten in huis tijdens quarantaine?

Als je in quarantaine moet vanwege een (mogelijke) coronabesmetting, mag je in principe helemaal de deur niet uit. We weten het, het is moeilijk om vast te zitten in je huis, ongeacht of je alleen woont, met je partner, met een grotere familie, een paar vrienden, of sommige (bijna) vreemden. Astronauten gaan tenslotte niet voor niets door uitgebreide psychologische testen, voordat ze groen licht krijgen om opgesloten met elkaar te zitten gedurende lange tijd. Quarantaine kan zelfs in evenwichtige lange relaties spanningen veroorzaken, dus je zelfbewustzijn bewaren, structuur behouden, jezelf toestaan een beetje ‘tijd-voor-jezelf'  te hebben (ook al is het tv kijken) is belangrijk.
Als je kinderen thuis hebt, is het nog belangrijker om een dagelijkse routine te behouden. Probeer vast te houden aan een bepaald schema: ontbijt op een normale tijd, schoolwerk of gestructureerde speeltijd overdag, en een aantal activiteiten in de middag. Als je de televisie of een tablet meer inzet, wees dan niet te streng voor jezelf. Het meeste leer- en schoolwerk zal moeten gebeuren via het scherm. Je kinderen online contact laten hebben met hun vrienden, houdt hen gezond tijdens isolatie. Er zijn leuke online en offline abonnementen om de kids en het gezin bezig te houden met speelgoed, spelletjes en games.

Werk je nu vanuit huis? Onze tips helpen je dat zo effectief mogelijk te doen.

Moet ik groepsbijeenkomsten vermijden?

Vanaf zaterdag 25 september mogen groepsbijeenkomsten weer en hoef je geen 1,5 meter afstand meer te houden. In een aantal gevallen moet je een coronatoegangsbewijs laten zien. Daarmee toon je aan dat je volledig gevaccineerd bent, hersteld bent van covid-19 of recentelijk getest bent. Zoals bij festivals, in de bioscoop en in de horeca. 
Wel is nog altijd het advies om 1,5 meter afstand te houden als dat kan. En je te houden aan hygiënemaatregelen, zoals het wassen van je handen voor en na het bezoek.

Twijfel je over wat wel en niet kan? Op Rijksoverheid.nl vind je meer informatie over de Nederlandse maatregelen.

Wat is een pandemie?

Op 11 maart 2020 gaf de World Health Organizatie (WHO) COVID-19 officieel de pandemie-status. Een full-blown pandemie klinkt misschien beangstigend, maar de aanduiding is niet gebaseerd op hoe gevaarlijk de ziekte is. Een epidemioloog Seema Yasmin legt uit dat een pandemie gekenmerkt wordt door de manier waarop de geografische spreiding van een bepaalde ziekte is.

Veel onderzoekers die de ziekte bestuderen beschouwen het coronavirus al langer als een pandemie. Maar de snelle verspreiding van de ziekte leidt ook tot tal van verkeerde informatie en angst, dus genuanceerde berichtgeving is van vitaal belang. WHO-directeur-generaal Tedros Ghebreyesus waarschuwde dat het woord pandemie niet ‘lichtvaardig of onzorgvuldig’ wordt gebruikt, maar benadrukte ook dat de indeling van het niveau van de dreiging die uitgaat van het virus niet verandert.

Is het belangrijk je handen te wassen?

Ja! Handen wassen met water en zeep gedurende minstens 20 seconden is een van de meest effectieve manieren ter preventie van verspreiding of besmetting van het coronavirus (of welk virus dan ook). Een virus is omhuld met een vettige eiwitlaag, waarmee het zich bindt aan je cellen en zich verspreidt over je lichaam. Wanneer je deze vette laag breekt, dood je het virus. Waar lost vet in op? Handzeep en ontsmettingsmiddel.

Hoewel een virus op je handen niet door de huidbarrière kan dringen om je te infecteren (behalve via een snee of schaafwond), kan het je lichaam inkomen als je je gezicht aanraakt via de vele openingen daar (neus, mond, ogen) Dus was je handen, en serieus, raak je gezicht niet aan.

Referenties
MAT-NL-2100519 - V6.0 - 092021

Bedankt voor je feedback!