Vermoeidheid

Vermoeidheid

Zo’n 8 van de 10 mensen met MS geven aan last te hebben van vermoeidheid. Ze voelen zich zowel lichamelijk als mentaal moe. Er zijn verschillende factoren die invloed kunnen hebben op de mate van vermoeidheid. Ook kan vermoeidheid van invloed zijn op andere MS-klachten en andersom.

Hoe wordt MS vermoeidheid veroorzaakt?

We weten niet precies waarom mensen met MS met vermoeidheid te maken hebben. Wel weten we dat MS-vermoeidheid anders is dan gewone vermoeidheid. Zo kan een dag winkelen voor iemand zonder MS makkelijk zijn, terwijl een blokje om voor iemand met MS op sommige dagen extreem vermoeiend kan zijn. We spreken in dit geval van neurologische vermoeidheid. Die neurologische vermoeidheid heeft een andere oorzaak dan gewone vermoeidheid na lichamelijke inspanning.

Is de mate van vermoeidheid bij mensen met MS hetzelfde?
Nee, hoe moe iemand zich voelt, verschilt per persoon. Hierbij speelt onder andere de plaats van de ontsteking in het centrale zenuwstel een rol. Door een beschadiging in een bepaald deel van het zenuwstelsel kost het meer energie om signalen te versturen voor een bepaalde taak. Hierdoor kan dus ook het uitvoeren van die taak meer moeite kosten.

Wanneer je problemen hebt met lopen, zul je veel energie kwijt zijn bij het lopen, en je eerder moe voelen. Kortom: de plaats van de beschadiging speelt een rol in hoe moe je je voelt.

Wat heeft invloed op de vermoeidheid?
Veel mensen met MS geven aan dat wanneer zij klachten ervaren als gevolg van een MS-aanval de vermoeidheid toeneemt. Zoals bij somberheid, een gevoelsstoornis, concentratieproblemen, oogklachten, of spasticiteit. Ook kunnen bijwerkingen van bepaalde medicijnen van invloed zijn op het energieniveau.
Daarnaast kunnen andere oorzaken, die niet direct in verband staan met MS, van invloed zijn op de vermoeidheid. Zoals griep, lichamelijke inspanning en slecht slapen.

Het werkt ook andersom: sommige mensen met MS geven aan dat zij meer terugvallen hebben wanneer zij vermoeid zijn. Dit niet vreemd: ieder mens functioneert bij vermoeidheid minder goed. Je hebt minder concentratie, of bent vergeetachtiger. Mensen met MS geven weleens aan dat zij in tijden van extreme vermoeidheid meer last hebben van andere MS-klachten zoals spierspasmen of spierpijn.

Welke soorten MS-vermoeidheid zijn er?

MS-vermoeidheid kan ingedeeld worden in twee soorten:

Fysieke vermoeidheid
De fysieke vermoeidheid die je ervaart als je MS hebt, is vaak anders dan ‘gewone’ vermoeidheid. Er is bijvoorbeeld niet altijd een aanleiding voor; soms word je ’s ochtends al lichamelijk moe wakker. Of je voelt een extreme vermoeidheid na een kleine inspanning, zoals een paar minuten stofzuigen. De vermoeidheid kan ernstig zijn, lang aanhouden en ervoor zorgen dat het uitvoeren van zelfs de eenvoudigste taak lastig is.

Mentale vermoeidheid
Wanneer je centrale zenuwstelsel is aangetast, kan dit invloed hebben op je geheugen en concentratievermogen. Taken waarvoor je je hersenen moet gebruiken, kunnen extra energie kosten. Je kunt je hierdoor mentaal vermoeid voelen.

Daarnaast spelen ook stemmingsklachten een rol bij mentale vermoeidheid. Het krijgen van de diagnose en het leren leven met MS is niet niks. Het is een emotionele gebeurtenis. Sommige mensen met MS hebben hierdoor last van mentale vermoeidheid. In deze perioden hebben ze minder levenslust of een slechter humeur.

Ik heb last van MS vermoeidheid, wat kan ik doen?

MS-vermoeidheid – zowel lichamelijk als mentaal – kan veel impact hebben op je leven. Het is van belang dat wanneer je vermoeidheid ervaart, je jouw klachten serieus neemt. Daarnaast zijn er een aantal maatregelen die kunnen helpen om zo goed mogelijk met de klachten om te gaan.

Wat kan ik zelf doen?
Wanneer je in sommige perioden meer of extreem moe bent, kan het helpen om een boekje bij te houden. Noteer hierin op welke momenten je extra moe bent en wat je vlak daarvoor hebt gedaan. Het kan helpen om in perioden van extra vermoeidheid extra rust of pauzes te nemen.

Daarnaast kan het ook helpen om je (directe) omgeving in te lichten, zodat zij hier rekening mee kunnen houden. Je kunt ook vragen of zij inspannende taken kunnen overnemen. Ook een gezonde leefstijl en voedingspatroon zijn belangrijk om fit te blijven.

Fysiotherapie en ergotherapie
Het is van belang dat je goed naar je lichaam luistert. Dit hoeft niet te betekenen dat je alle inspannende of sociale activiteiten moet vermijden. Daarnaast kan je fysiotherapeut een trainingsprogramma op maat maken dat je kan helpen om je conditie te verbeteren en de mentale vermoeidheid te verminderen. Hierbij kun je denken aan evenwichtsoefeningen, lopen op een loopband of ontspanningsoefeningen.

Een ergotherapeut kan je helpen bij het beter omgaan met de vermoeidheid. Samen met jou kijkt hij naar manieren waarop het uitvoeren van dagelijkse (huishoudelijke) taken gemakkelijker gemaakt kan worden. Ook hulpmiddelen in huis (zoals aanpassingen in de keuken of in apparatuur) kunnen hierbij helpen.

Medicatie
Sommige mensen met MS hebben baat bij het gebruiken van bepaalde medicatie die een gunstig effect hebben op de vermoeidheid. Samen met je behandelend arts kun je kijken welke medicatie past bij jouw lichaam en jouw situatie.

Hulp

Heb je last van (ernstige) vermoeidheid? Dit kan een symptoom van MS zijn. Neem in dit geval contact op met je huisarts of behandelteam. Alleen door middel van uitgebreide specialistische onderzoeken kan worden vastgesteld of uitgesloten dat er sprake is van MS.

Heb je de diagnose MS en merk je dat de vermoeidheidsklachten toenemen of ervaar je veel hinder door de vermoeidheid? Neem dan contact op met je behandeld arts. Alleen hij of zij kan samen met jou op zoek gaan naar de oorzaak van de klachten en op basis daarvan een bij jou passend behandelplan opstellen.

Referenties
  1. Zwibel HL, Smrtka J. Improving quality of life in multiple sclerosis: an unmet need. Am J Manag Care 2011;17:S139-S145.
  2. Hadjimichael O et al. Fatigue characteristics in multiple sclerosis: the North American Research Committee on Multiple Sclerosis (NARCOMS) survey. Health Qual Life Outcomes 2008;6:100.
  3. Schwid SR, Covington M, Segal BM, Goodman AD. Fatigue in multiple sclerosis: current understanding and future directions. J Rehabil Res Dev 2002;39:211-24.
  4. nationalmssociety.org/Fatigue
  5. https://www.nationalmssociety.org/Symptoms-Diagnosis/MS-Symptoms/Fatigue
  6. http://www.livinglikeyou.com/en/stories/detail/too-tired-to-even-read-this-fatigue-and-ms
  7. https://www.everydayhealth.com/multiple-sclerosis/symptoms/ways-fight-ms-fatigue/